Waarom overwegen mensen hun studieschuld te verzwijgen?

Sommige huizenkopers kunnen, door hun studieschuld niet te melden, meer lenen en hebben daardoor meer keuze hebben op de woningmarkt. In dit artikel bespreken we wat “verzwijgen” precies inhoudt, hoe banken controleren, welke mogelijke gevolgen er zijn en wat we uit praktijkvoorbeelden zien.

Kan de bank zien dat jij een studieschuld hebt?

Een studieschuld staat niet geregistreerd bij het Bureau Krediet Registratie (BKR). Dat betekent dat de bank jouw schuld niet automatisch kan zien. DUO deelt deze gegevens ook niet uit zichzelf met banken — een geldverstrekker vertrouwt dus in beginsel op jouw eerlijkheid.

Sinds 2021 kunnen banken jouw DUO-gegevens digitaal opvragen via HDN, maar alleen als jij daar toestemming voor geeft. Veel banken vragen die toestemming tegenwoordig standaard. Weiger je dat, dan is dat voor een bank vaak een afwijzingssignaal. In de praktijk gaat een hypotheekaanvraag zonder DUO-inzage of officieel DUO-overzicht meestal niet door.

Wat is HDN precies?

HDN staat voor Hypotheken Data Netwerk. Het is geen bank of overheidsinstantie, maar een beveiligd, landelijk netwerk waar vrijwel alle banken, verzekeraars en hypotheekadviseurs mee werken. Via HDN worden hypotheekaanvragen en bewijsstukken digitaal uitgewisseld — sinds 2021 kan daar, met jouw toestemming, ook een DUO-check bij zitten.

Wat zijn de risico’s van een verzwegen studieschuld?

Wanneer je een studieschuld verzwijgt bij je hypotheekaanvraag, kan dat later gevolgen hebben. Hieronder de belangrijkste risico’s:

1) Problemen bij oversluiten of aanpassen van je hypotheek

Bij het oversluiten van je hypotheek, het verhogen ervan of bij het ontslaan van een ex-partner uit de hoofdelijke aansprakelijkheid bekijkt de bank je financiële situatie opnieuw. Daarbij kunnen ze opnieuw DUO-gegevens en bankafschriften opvragen.

Wordt een verzwegen studieschuld dan ontdekt? Dan kan dat leiden tot registraties en beperkingen bij toekomstige leningen.

2) Mogelijke beëindiging of opeising van de hypotheek

In hypotheekvoorwaarden staat dat misleiding reden kan zijn om de hypotheek te beëindigen of direct opeisbaar te stellen. Dit gebeurt niet vaak, maar de bank heeft juridisch wel het recht om de hypotheek op te zeggen.

3) Verlies van NHG-bescherming

NHG beschermt je wanneer je je hypotheek door omstandigheden niet meer kunt betalen. Raak je bijvoorbeeld je baan kwijt, ga je scheiden of word je arbeidsongeschikt, dan kijkt de geldverstrekker samen met NHG eerst of er een oplossing mogelijk is (zoals een betaalregeling of tijdelijke verlaging van de maandlasten). Moet je woning uiteindelijk toch gedwongen worden verkocht met een restschuld — bijvoorbeeld: je koopt een huis voor €300.000, maar door een scheiding moet het snel verkocht worden en levert het nog maar €270.000 op — dan blijft er €30.000 schuld over. Met NHG kan deze restschuld onder voorwaarden worden kwijtgescholden, zodat je niet jarenlang met die schuld blijft zitten. Maar bij onjuiste of onvolledige informatie vervalt deze bescherming en blijft de schuld volledig voor eigen rekening.

4) Mogelijke melding bij politie of AFM

In enkele zaken wordt melding gedaan bij autoriteiten — voornamelijk wanneer sprake is van opzet of als iemand in de financiële sector werkt.

Conclusie: Het verzwijgen van een studieschuld lijkt misschien aantrekkelijk, maar kan leiden tot registraties, het verlies van NHG, een beëindigde hypotheek en zelfs meldingen bij toezichthouders. Tegelijk moet worden gezegd dat dit uitzonderingssituaties zijn. In de praktijk zijn er ook veel gevallen bekend waarbij mensen hun studieschuld niet hebben opgegeven en daardoor meer konden lenen zonder de negatieve gevolgen.

Hoe vaak komt verzwijgen voor?

Exacte cijfers zijn er niet — het gaat immers om verzwijgen. Media en onderzoeken melden dat het met enige regelmaat voorkomt. Belangrijker: sinds 2021 is verzwijgen moeilijker geworden omdat banken (met jouw toestemming) rechtstreeks bij DUO kunnen checken.

Kan je een studieschuld nog verzwijgen?

Je bent nu goed op de hoogte van de risico's. Mocht je toch overwegen om jouw studieschuld te verzwijgen en daarmee jouw leencapaciteit te verhogen, neem dan contact op met onafhankelijke hypotheekadviseurs die samen werken met alle geldverstrekkers. Het eerste oriënterende gesprek is bijna altijd gratis. Peil in dit gesprek even hoe de adviseur aankijkt tegen jouw studieschuld. Je zult zien dat niet alle adviseurs het opgeven van de schuld nodig achten en dat er niet altijd inzicht wordt gevraagd in HDN / jouw DUO gegevens.

Mocht je in de toekomst iets willen wijzigen aan de hypotheek (oversluiten, verhogen, uitkoop), dan doe je er verstandig aan om altijd eerst weer contact op te nemen met dezelfde onafhankelijke hypotheekadviseur. Hij kan jou informeren wat er nodig is om de wijziging succesvol door te voeren zonder dat dit problemen oplevert met betrekking tot het eerder verzwijgen van de studieschuld.

Tenslotte is het natuurlijk altijd verstandig om de hierbovengenoemde risico's goed te bespreken met jouw partner. Mochten jullie in de toekomst uit elkaar gaan, dan komen jullie niet voor verrassingen te staan.